Rrëfimi historik

Historia

Ky rrëfim nuk është mur i vetëm teksti. Ai ndahet në shtatë periudha, secila me datat kyçe, njerëzit, vendet, burimet primare, studimet dhe shënimet mbi provat. Kalimi nga rezistenca paqësore te ajo e armatosur shpjegohet si proces historik, jo si mit.

Kapitulli 1. Para vitit 1981
Para luftës
Kosova brenda Jugosllavisë: rrënjët e krizës
Si u formua statusi i Kosovës në shtetin jugosllav dhe pse autonomia, e zgjeruar gradualisht deri në vitin 1974, mbeti burim tensioni midis kërkesave shqiptare dhe politikës serbe.
- Luftërat ballkanike dhe Jugosllavia e parë
- Kosova në Jugosllavinë socialiste
- Kthesa e vitit 1966
- Demonstratat e vitit 1968
- Kushtetuta e vitit 1974
2 ngjarje2 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. 1912Luftërat ballkanike: Kosova përfshihet në Serbi dhe në Mal të Zi
2. 1945Kosova brenda Jugosllavisë socialiste, në kuadër të Serbisë
3. korrik 1966Plenumi i Brioneve dhe largimi i Aleksandar Ranković
4. 27 nëntor 1968Demonstratat në Prishtinë dhe në qytete të tjera
Kapitulli 2. 1981–1989
Para luftës
Nga demonstratat e vitit 1981 te heqja e autonomisë
Një dekadë që nisi me protesta studentore dhe përfundoi me rrënimin e autonomisë: represioni, nacionalizmi në rritje dhe mobilizimi i minatorëve e i shoqërisë shqiptare.
- Demonstratat e vitit 1981
- Proceset politike dhe diferencimi
- Nacionalizmi serb dhe Memorandumi
- Minatorët e Trepçës
- Heqja e autonomisë
6 ngjarje4 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. 11 mars 1981Fillojnë demonstratat studentore në Prishtinë
2. 17 janar 1982Vriten Jusuf e Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka
3. shtator 1986Bëhet publik drafti i Memorandumit të Akademisë Serbe
4. shtator 1987Seanca e Tetë e Lidhjes së Komunistëve të Serbisë
Kapitulli 3. 1989–1995
Para luftës
Shteti paralel dhe rezistenca paqësore
Pas heqjes së autonomisë, shqiptarët e Kosovës ndërtuan institucione paralele dhe zgjodhën rezistencën paqësore. Kjo strategji e mbajti gjallë shoqërinë, por nuk arriti ta ndryshonte pozitën ndërkombëtare të Kosovës.
- Kushtetuta e Kaçanikut
- Largimet nga puna
- Arsimi dhe shëndetësia paralele
- Pajtimi i gjaqeve
- Strategjia e rezistencës paqësore
- Dejtoni
10 ngjarje4 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. 23 dhjetor 1989Themelohet Lidhja Demokratike e Kosovës
2. 1 maj 1990Tubimi i pajtimit në Verrat e Llukës
3. 2 korrik 1990Deklarata Kushtetuese para Kuvendit
4. 5 korrik 1990Serbia pezullon Kuvendin e Kosovës
Kapitulli 4. 1996–1997
Para luftës
Kriza e rezistencës paqësore dhe dalja publike e UÇK-së
Pas Dejtonit, zhgënjimi me pritjen ndërkombëtare u shndërrua në kërkim rrugësh të reja: protesta studentore, rrjete ilegale dhe, në fund të vitit 1997, paraqitja e parë publike e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
- Pasojat e Dejtonit
- Marrëveshja e arsimit
- Lëvizja studentore
- Rrjetet ilegale dhe diaspora
- Llaushë, 28 nëntor 1997
3 ngjarje3 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. nëntor 1995Dejtoni e lë Kosovën jashtë marrëveshjes
2. 1996Emri UÇK shfaqet në komunikata për sulme ndaj policisë
3. 1 shtator 1996Marrëveshja Milošević–Rugova për arsimin
4. 1997Shembja e rendit shtetëror në Shqipëri dhe plaçkitja e depove të armëve
Kapitulli 5. 1998
Lufta 1998–1999
1998: nga Drenica te lufta e hapur
Sulmet në Drenicë në shkurt dhe mars 1998 e shndërruan një rezistencë të kufizuar në luftë të hapur. Deri në tetor, qindra mijëra njerëz ishin zhvendosur dhe diplomacia ndërkombëtare ishte përfshirë drejtpërdrejt në konflikt.
- Likoshan, Qirez dhe Prekaz
- Reagimi i parë ndërkombëtar
- Përhapja e luftës
- Ofensiva e verës dhe zhvendosja
- Misioni verifikues i OSBE-së
14 ngjarje12 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. 28 shkurt 1998Operacionet policore në Likoshan dhe Qirez
2. 5 mars 1998Fillon sulmi mbi familjen Jashari në Prekaz
3. 31 mars 1998Rezoluta 1160 e Këshillit të Sigurimit
4. qershor 1998Richard Holbrooke takon pjesëtarë të UÇK-së në Junik
Kapitulli 6. 1999
Lufta 1998–1999
1999: Reçaku, dëbimet dhe fundi i luftës
Nga masakra e Reçakut te hyrja e KFOR-it: gjashtë muaj që përfshinë negociatat e dështuara, ndërhyrjen e NATO-s, dëbimin masiv të shqiptarëve dhe krime të dokumentuara nga gjykatat ndërkombëtare.
- Reçaku
- Rambouillet dhe Parisi
- Fushata ajrore e NATO-s
- Dëbimet dhe rrugët e refugjatëve
- Krimet e dokumentuara nga ICTY-ja
- Kumanova, 1244 dhe KFOR-i
26 ngjarje22 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. 15 janar 1999Masakra e Reçakut
2. 6 shkurt 1999Fillojnë bisedimet në Rambouillet
3. 18 mars 1999Delegacioni shqiptar nënshkruan marrëveshjen në Paris
4. 24 mars 1999Fillon fushata ajrore e NATO-s
Qershor 1999 — fundi i luftës
Kapitulli 7. Paslufta dhe trashëgimia
Pas qershorit 1999
Paslufta: drejtësia, të zhdukurit dhe kujtesa
Fundi i luftës nuk i dha fund dhunës, dhimbjes dhe kërkimit të së vërtetës. Kjo periudhë trajtohet veçmas nga konflikti i armatosur i viteve 1998–1999.
- UNMIK-u dhe KFOR-i
- Dhuna pas qershorit 1999
- Të zhdukurit dhe varrezat masive
- Marsi 2004
- Pavarësia dhe drejtësia
- Kujtesa dhe trashëgimia
6 ngjarje7 burime
Lexo kapitullin
Datat kyçe
1. 12 qershor 1999KFOR-i hyn në Kosovë; fillon administrimi i UNMIK-ut
2. 23 korrik 1999Vrasja e fermerëve serbë në Gracko e Vjetër
3. shtator 1999Përfundon çmilitarizimi i UÇK-së; themelohet TMK
4. maj 2001Bëhen publike varrezat masive në Batajnicë

Kosova brenda Jugosllavisë: rrënjët e krizës

Nga demonstratat e vitit 1981 te heqja e autonomisë

Shteti paralel dhe rezistenca paqësore

Kriza e rezistencës paqësore dhe dalja publike e UÇK-së

1998: nga Drenica te lufta e hapur

1999: Reçaku, dëbimet dhe fundi i luftës

Paslufta: drejtësia, të zhdukurit dhe kujtesa

Vazhdoni në arkiv