Kalo te përmbajtja
UÇKHistoria dhe Kujtesa

Burime mësimore

Për mësimdhënës

Materialet mësimore janë në zhvillim. Struktura më poshtë tregon njësitë e planifikuara dhe burimet primare që mund të përdoren që tani.

Statusi redaksional: Në pritje të verifikimitHartuar mbi burimet e cituara; ende pa rishikim të plotë redaksional.

Përmbajtja (3)
  1. 01Qasja
  2. 02Mësimdhënie e ndjeshme ndaj traumës
  3. 03Si të përdoren njësitë

Njësitë mësimore më poshtë janë strukturë fillestare për mësimdhënësit e shkollave të mesme dhe të universiteteve. Ato lidhen me kapitujt e historisë dhe me burime primare që mund të përdoren që tani.

Qasja

Mësimi për luftën në Kosovë synon të zhvillojë aftësinë e nxënësve për të punuar me burime, për të dalluar faktin nga interpretimi dhe për të kuptuar përvojat njerëzore pas ngjarjeve. Qëllimi nuk është të mësohet përmendësh një rrëfim i vetëm, por të kuptohet si ndërtohet njohja historike.

Çdo njësi përfshin një përmbledhje, pyetje për diskutim dhe burime nga regjistri i arkivit. Mësimdhënësit mund t'i përshtatin njësitë sipas moshës së nxënësve dhe sipas kohës që kanë në dispozicion.

Mësimdhënie e ndjeshme ndaj traumës

Në shumë klasa ka nxënës, familjet e të cilëve u prekën drejtpërdrejt nga lufta, dëbimet ose zhdukjet. Paralajmëroni për temat e rënda, jepni mundësi për të mos marrë pjesë në diskutime personale dhe shmangni shfaqjen e materialeve grafike.

Mos u kërkoni nxënësve të ndajnë përvoja familjare para klasës. Kur ata zgjedhin ta bëjnë, respektojeni rrëfimin pa e vënë në provë si burim. Ndihmojini të dallojnë kujtesën personale nga analiza historike dhe mbajeni diskutimin larg akuzave kolektive ndaj ndonjë populli.

Si të përdoren njësitë

Njësitë ndjekin rendin kronologjik, por mund të përdoren edhe veçmas. Për secilën, filloni me pyetjen kryesore, lexoni një burim primar dhe një dytësor, dhe përfundoni me diskutim mbi atë çka dimë, çka nuk dimë dhe pse.

Materialet e plota mësimore — fletë pune, harta të printueshme dhe udhëzime vlerësimi — janë në zhvillim. Mësimdhënësit që duan të ndajnë përvojën e tyre mund ta bëjnë përmes faqes së kontributeve.

Kapitujt

  1. 01

    Autonomia dhe heqja e saj (1974–1990)

    Kushtetuta jugosllave e vitit 1974 i dha Kosovës institucione të veta brenda federatës. Njësia shqyrton demonstratat e vitit 1981, rritjen e nacionalizmit serb në vitet 1980, grevën e minatorëve të vitit 1989 dhe ndryshimet kushtetuese që ia hoqën Kosovës autonominë.

    • Çfarë kompetencash kishte Kosova sipas Kushtetutës së vitit 1974, dhe cilat mbeteshin jashtë saj?
    • Si i paraqitën ngjarjet e vitit 1981 autoritetet e kohës, dhe si i shpjegojnë ato historianët sot?
    • Pse greva e minatorëve të Trepçës u bë simbol i rezistencës?
    • Cilat burime primare do t'ju duheshin për të rindërtuar procesin e heqjes së autonomisë?
    Noel Malcolm, Kosovo: A Short History, 1999 · Miranda Vickers, Between Serb and Albanian: A History of Kosovo, 1998
    1981–1989

  2. 02

    Rezistenca paqësore dhe shkollat paralele (1990–1997)

    Pas largimeve masive nga puna dhe mbylljes së institucioneve në gjuhën shqipe, shqiptarët e Kosovës ndërtuan një sistem paralel arsimi, shëndetësie dhe financimi. Njësia shqyrton strategjinë e rezistencës paqësore, arritjet dhe kufijtë e saj.

    • Si funksiononte arsimi paralel në shtëpi private dhe çfarë sakrificash kërkonte nga mësuesit dhe nxënësit?
    • Çfarë dëshmojnë intervistat e historisë gojore për jetën e përditshme në vitet 1990?
    • Cilat ishin argumentet për strategjinë paqësore dhe cilat kritika u ngritën ndaj saj?
    Noel Malcolm, Kosovo: A Short History, 1999 · Tim Judah, Kosovo: War and Revenge, 2000 · Oral History Kosovo (Kosovo Oral History Initiative), Prishtinë, Oral History Kosovo
    1989–1995

  3. 03

    Lindja e rezistencës së armatosur

    Njësia ndjek rrjetet ilegale të viteve 1980 dhe 1990, daljen publike të UÇK-së dhe faktorët që ndikuan në përhapjen e saj pas vitit 1997. Theks i veçantë u vihet rrëfimeve të ndryshme për origjinën e organizatës.

    • Pse ekzistojnë rrëfime të ndryshme për origjinën e UÇK-së, dhe si i krahasojnë historianët?
    • Si ndikuan Dejtoni dhe kriza e vitit 1997 në Shqipëri në debatin mes strategjisë paqësore dhe asaj të armatosur?
    • Pse etiketat e përdorura për UÇK-në ndryshuan sipas aktorit dhe kohës?
    James Pettifer, The Kosova Liberation Army, 2014 · Tim Judah, Kosovo: War and Revenge, 2000 · Miranda Vickers, Between Serb and Albanian: A History of Kosovo, 1998
    1996–1997

  4. 04

    Lufta dhe dëbimet (1998–1999)

    Njësia shqyrton përshkallëzimin e konfliktit në vitin 1998, krimet ndaj civilëve dhe dëbimet masive të pranverës 1999, duke përdorur raporte bashkëkohore, konstatime gjyqësore dhe dëshmi personale.

    • Çfarë dallimi ka mes një raporti të misionit verifikues, një aktgjykimi dhe një dëshmie personale si burime për të njëjtën ngjarje?
    • Pse shifrat e refugjatëve të vitit 1999 ndryshojnë sipas burimit?
    • Si mund të shkruhet për krimet duke emërtuar strukturat përgjegjëse dhe pa fajësuar një popull?
    • Çfarë na tregojnë rrëfimet e refugjatëve që nuk e tregojnë statistikat?
    OSBE — Zyra për Institucione Demokratike dhe të Drejta të Njeriut (ODIHR), Kosovo/Kosova: As Seen, As Told, 1999 · Fred Abrahams, Benjamin Ward, Under Orders: War Crimes in Kosovo, 2001 · Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY), Prosecutor v. Šainović et al. (IT-05-87) — faqja e çështjes (gjykimi: Milutinović et al.) · Oral History Kosovo (Kosovo Oral History Initiative), Prishtinë, Oral History Kosovo
    1999

  5. 05

    Diplomacia dhe ndërhyrja e NATO-s

    Nga misioni verifikues i OSBE-së te Rambouillet-ja, fushata ajrore dhe Rezoluta 1244: njësia shqyrton vendimet diplomatike, debatin për ligjshmërinë e ndërhyrjes dhe viktimat civile të bombardimeve.

    • Çfarë parashikonte drafti i Rambouillet-së dhe pse njëra palë e nënshkroi, ndërsa tjetra jo?
    • Çfarë do të thotë që një ndërhyrje u vlerësua «e paligjshme, por e legjitimuar»?
    • Si mund të pranohet njëkohësisht rëndësia e ndërhyrjes dhe e drejta e viktimave civile të bombardimeve për t'u kujtuar?
    Departamenti i Shtetit i SHBA-së (faqja arkivore 1997–2001), Rambouillet Agreement: Interim Agreement for Peace and Self-Government in Kosovo · Këshilli i Sigurimit i OKB-së, Security Council Resolution 1244 (1999), 1999 · NATO, Kosovo Air Campaign (March–June 1999): Operation Allied Force, 2024 · Independent International Commission on Kosovo, The Kosovo Report: Conflict, International Response, Lessons Learned, 2000 · Human Rights Watch, Civilian Deaths in the NATO Air Campaign, 2000
    1999

  6. 06

    Drejtësia, përgjegjësia individuale dhe kujtesa

    Njësia shpjegon si funksionojnë gjykatat penale ndërkombëtare dhe vendase, dallimin mes aktakuzës dhe aktgjykimit, si dhe mënyrat si shoqëria kujton viktimat pa fajësi kolektive.

    • Pse aktakuza nuk është provë fajësie, dhe çfarë e bën një aktgjykim të formës së prerë?
    • Çfarë do të thotë që një vendim ndaj individëve nuk është vendim ndaj një populli apo një lufte?
    • Si i numëron Kosovo Memory Book viktimat dhe pse kjo metodë ka rëndësi?
    • Si mund të kujtohen të gjitha viktimat pa barazuar përgjegjësitë?
    Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY), Prosecutor v. Šainović et al. (IT-05-87) — faqja e çështjes (gjykimi: Milutinović et al.) · Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY), Prosecutor v. Limaj et al. (IT-03-66) — faqja e çështjes · Fondi për të Drejtën Humanitare (HLC, Beograd) dhe Fondi për të Drejtën Humanitare Kosovë, Kosovo Memory Book · Jule Krüger, Patrick Ball, Evaluation of the Database of the Kosovo Memory Book, 2014
    Paslufta dhe trashëgimia

Rishikuar për herë të fundit:

Raporto një pasaktësi