Njerëzit dhe zërat
Njerëzit
Kategoritë
Kategoritë e zërave
Për këtë kategori ende nuk ka profile të verifikuara. Nëse keni materiale me pëlqim dhe burime, mund të kontribuoni. Dëshmitë (8) · Kontribuo
- Civilë
- Të mbijetuarEnde pa profil
- RefugjatëEnde pa profil
- Të burgosur politikë
- Gratë në rezistencëEnde pa profil
- Fëmijët e luftësEnde pa profil
- Pjesëtarë të UÇK-së
- Punonjës shëndetësorëEnde pa profil
- Gazetarë
- Diplomatë
- Studiues
- Familjet e të zhdukurve dhe të vrarëveEnde pa profil
Dy lloje profilesh
- Profil përkujtimor: përkujton një njeri që humbi jetën; përmban vetëm të dhëna të dokumentuara.
- Profil analitik: përshkruan rolin historik të një personi publik, pa vlerësime personale.
Pjesëtarë të UÇK-së · Komandantë
Adem Jashari
Adem Jashari nga Prekazi i Poshtëm i Drenicës ishte një nga figurat e hershme të rezistencës së armatosur shqiptare në Kosovë dhe u bë simbol qendror i UÇK-së. Familja e tij iu kundërvu disa përpjekjeve të policisë serbe për ta arrestuar gjatë viteve 1990. Më 5–7 mars 1998, forcat speciale të policisë serbe sulmuan kompleksin e familjes në Prekaz; Adem Jashari u vra bashkë me dhjetëra anëtarë të familjes së tij, mes tyre gra dhe fëmijë. Ngjarja përshpejtoi përhapjen e kryengritjes së armatosur.
Udhëheqës politikë · Studiues
Ibrahim Rugova
Ibrahim Rugova ishte studiues i letërsisë dhe kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) që nga themelimi i saj në dhjetor 1989. Gjatë viteve 1990 ai u bë figura kryesore e strategjisë së rezistencës paqësore: bojkoti i institucioneve serbe, ndërtimi i institucioneve paralele dhe kërkimi i mbështetjes ndërkombëtare. Në zgjedhjet paralele të majit 1992 u zgjodh president i Republikës së Kosovës, të panjohur ndërkombëtarisht. Pas luftës udhëhoqi LDK-në dhe u zgjodh President i Kosovës; vdiq në janar 2006.
Të burgosur politikë · Udhëheqës politikë · Mbrojtës të të drejtave të njeriut
Adem Demaçi
Adem Demaçi ishte shkrimtar dhe veprimtar politik që kaloi gati tre dekada në burgjet jugosllave për veprimtari politike shqiptare, duke u bërë i burgosuri politik më i njohur i Kosovës. U lirua në vitin 1990. Në vitin 1991 Parlamenti Evropian i dha Çmimin Saharov. Në vitet 1990 u angazhua në mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe në politikë, dhe në vitin 1998 pranoi rolin e përfaqësuesit politik të UÇK-së, nga i cili u tërhoq në fillim të vitit 1999. Vdiq në vitin 2018.
Studiues · Arsimtarë
Anton Çetta
Anton Çetta ishte folklorist dhe studiues i kulturës popullore shqiptare. Në fillim të viteve 1990 ai udhëhoqi lëvizjen për pajtimin e gjaqeve, një nismë qytetare që, me pjesëmarrjen e studentëve, mësuesve dhe veprimtarëve vendorë, arriti të pajtonte një numër të madh familjesh në hasmëri. Lëvizja u pa si pjesë e përpjekjes për unitet shoqëror në kushtet e represionit dhe si shprehje e karakterit paqësor të rezistencës së asaj periudhe. Çetta vdiq në vitin 1995.
Udhëheqës politikë · Gazetarë
Jusuf Gërvalla
Jusuf Gërvalla ishte poet, gazetar dhe veprimtar politik shqiptar nga Kosova, i cili në emigracion në Gjermani u përfshi në organizimin e grupeve ilegale që kërkonin statusin e republikës për Kosovën dhe bashkimin e shqiptarëve. Më 17 janar 1982 ai, vëllai i tij Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka u vranë pranë Shtutgartit. Vrasja u bë pikë kthese për rrjetet e mërgimit, prej të cilave doli më vonë Lëvizja Popullore për Republikën e Kosovës.
Udhëheqës politikë
Kadri Zeka
Kadri Zeka ishte veprimtar politik shqiptar nga rajoni i Gjilanit, i përfshirë në lëvizjen studentore dhe më pas në organizimin politik të mërgimit shqiptar në Zvicër dhe Gjermani. Më 17 janar 1982 u vra pranë Shtutgartit bashkë me vëllezërit Jusuf dhe Bardhosh Gërvalla. Emri i tij u bë pjesë e kujtesës së lëvizjeve politike të viteve 1980; universiteti publik i Gjilanit mban sot emrin e tij.
Udhëheqës politikë · Studiues · Arsimtarë
Fehmi Agani
Fehmi Agani ishte sociolog, profesor në Universitetin e Prishtinës dhe një nga intelektualët dhe strategët politikë më me ndikim të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Ai mori pjesë në bisedimet për marrëveshjen e arsimit të vitit 1996 dhe ishte anëtar i delegacionit shqiptar të Kosovës në Rambouillet në vitin 1999. U vra në maj 1999, gjatë fushatës së NATO-s, pasi ishte ndaluar ndërsa përpiqej të largohej nga Prishtina.
Mbrojtës të të drejtave të njeriut · Civilë
Bajram Kelmendi
Bajram Kelmendi ishte avokat nga Prishtina, i njohur për mbrojtjen e të burgosurve politikë shqiptarë dhe për dokumentimin e shkeljeve të të drejtave të njeriut gjatë viteve 1990. Natën e 24–25 marsit 1999, kur filloi fushata ajrore e NATO-s, ai dhe dy djemtë e tij u morën nga shtëpia; trupat e tyre u gjetën më 26 mars 1999. Data e saktë e vdekjes nuk është vërtetuar. Vrasja e tyre u bë një nga rastet më të njohura të dokumentuara nga organizatat e të drejtave të njeriut për fillimin e fushatës së dhunës në Prishtinë.
Udhëheqës politikë · Pjesëtarë të UÇK-së · Të akuzuar në procese gjyqësore
Hashim Thaçi
Hashim Thaçi ishte anëtar i udhëheqjes politike të UÇK-së dhe kryesoi delegacionin shqiptar të Kosovës në bisedimet e Rambouillet-së në vitin 1999. Pas luftës u bë një nga politikanët kryesorë të Kosovës, duke shërbyer si kryeministër dhe më pas si president. Në vitin 2020 Dhomat e Specializuara të Kosovës konfirmuan aktakuzën kundër tij dhe tre të tjerëve; ai dha dorëheqjen nga posti i presidentit. Gjykimi filloi në vitin 2023; statusi i saktë procedural paraqitet te ndjekësi i çështjeve gjyqësore. Ai prezumohet i pafajshëm derisa fajësia të vërtetohet me vendim të formës së prerë.
Pjesëtarë të UÇK-së · Komandantë · Udhëheqës politikë · Të akuzuar në procese gjyqësore
Ramush Haradinaj
Ramush Haradinaj ishte komandant i UÇK-së në rajonin e Dukagjinit gjatë luftës. Pas luftës u bë politikan dhe shërbeu dy herë si kryeministër i Kosovës. Në vitin 2005 dha dorëheqjen pasi Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë ngriti aktakuzë kundër tij. Trupi gjykues e shpalli të pafajshëm në vitin 2008; pasi Dhoma e Apelit urdhëroi rigjykim të pjesshëm në vitin 2010, ai u shpall sërish i pafajshëm në vitin 2012.
Udhëheqës politikë · Të burgosur politikë
Azem Vllasi
Azem Vllasi ishte një nga udhëheqësit shqiptarë të Lidhjes së Komunistëve të Kosovës në vitet 1980. Largimi i tij nga udhëheqja krahinore në nëntor 1988 ishte një nga shkaqet e marshimit të minatorëve të Trepçës. Në mars 1989, në kulmin e krizës për ndryshimet kushtetuese, u arrestua dhe u gjykua për akuza politike; më vonë u lirua. Në vitet pas luftës mbeti figurë publike dhe avokat.
Gazetarë · Udhëheqës politikë
Veton Surroi
Veton Surroi është gazetar dhe publicist nga Prishtina, themelues i së përditshmes Koha Ditore. Në vitet 1990 ishte një nga zërat e pavarur të shoqërisë civile shqiptare të Kosovës dhe në vitin 1999 ishte anëtar i delegacionit shqiptar të Kosovës në bisedimet e Rambouillet-së. Pas luftës u angazhua në politikë dhe në debatin publik.
Diplomatë
William Walker
William Walker është diplomat amerikan që drejtoi Misionin Verifikues të OSBE-së në Kosovë (KVM) nga tetori 1998 deri në tërheqjen e misionit në mars 1999. Më 16 janar 1999 ai vizitoi Reçakun bashkë me verifikues dhe gazetarë, dhe publikisht ua atribuoi vrasjet forcave të sigurisë serbe. Qeveria jugosllave reagoi duke kërkuar largimin e tij nga vendi. Deklarimi i tij u bë pikë kthese në qëndrimin ndërkombëtar ndaj konfliktit.
Diplomatë
Richard Holbrooke
Richard Holbrooke ishte diplomat amerikan, i njohur si negociatori kryesor i marrëveshjes së Dejtonit për Bosnjën në vitin 1995. Për Kosovën, ai takoi përfaqësues të UÇK-së në vitin 1998 dhe në tetor të atij viti negocioi me Slobodan Miloševićin marrëveshjen që solli tërheqjen e pjesshme të forcave serbe dhe vendosjen e verifikuesve të OSBE-së. Në mars 1999 zhvilloi përpjekjen e fundit diplomatike në Beograd para fillimit të bombardimeve të NATO-s. Vdiq në vitin 2010.
Zyrtarë shtetërorë · Udhëheqës politikë · Të akuzuar në procese gjyqësore
Slobodan Milošević
Slobodan Milošević ishte udhëheqës i Serbisë dhe më pas President i Republikës Federale të Jugosllavisë. Ngjitja e tij në pushtet në fund të viteve 1980 lidhej ngushtë me çështjen e Kosovës dhe me kufizimin e autonomisë së saj në vitin 1989. Në maj 1999, gjatë luftës, Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë ngriti aktakuzë kundër tij për krime në Kosovë. Ai vdiq në paraburgimin e Tribunalit në mars 2006, para shpalljes së aktgjykimit, dhe procedura u ndërpre.