Kalo te përmbajtja
UÇKHistoria dhe Kujtesa

24 mars 1999 – 9 qershor 1999 · 1999

Dëbimi masiv i shqiptarëve, mars–qershor 1999

Nga fundi i marsit deri në fillim të qershorit 1999 qindra mijëra shqiptarë u dëbuan ose u detyruan të largoheshin nga Kosova drejt Shqipërisë, Maqedonisë dhe Malit të Zi, përmes vendkalimeve si Morina dhe Bllaca.
Statusi i provës: E vërtetuar gjyqësisht. Konstatuar në një vendim gjyqësor të formës së prerë. Vlen vetëm për atë që gjykata ka konstatuar, jo për çdo interpretim të mëvonshëm.Lufta 1998–1999ZhvendosjeKrime
Shesh i mbushur me njerëz, traktorë dhe automjete, me liqenin në sfond
Sheshi i Kukësit gjatë eksodit të kosovarëve në vitin 1999: njerëz, traktorë, kamionë dhe tenda në anët e sheshit.Foto: Jonuz Kola · 1999 · CC BY-SA 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.

ICTY-ja konstatoi se veprimet e qëllimshme të forcave të VJ-së dhe MPB-së shkaktuan largimin e të paktën 700.000 shqiptarëve nga Kosova, dhe se bombardimet e NATO-s dhe veprimtaria e UÇK-së nuk ishin shkaku i kësaj lëvizjeje masive [1] [2].

Sipas statistikave të UNHCR-së, të riprodhuara nga OSBE dhe HRW, deri më 9 qershor 1999 numri i refugjatëve nga Kosova ishte 862.979 (Shqipëri, Maqedoni, Mal i Zi, Bosnjë-Hercegovinë dhe programi i evakuimit humanitar). OSBE-ja vlerëson se mbi 90% e shqiptarëve të Kosovës — mbi 1,45 milionë — ishin zhvendosur deri më 9 qershor, duke përfshirë rreth 590.000 të zhvendosur brenda Kosovës sipas vlerësimit të UNHCR-së [3] [4].

Fotografi

Rreshta të gjatë tendash të bardha në një luginë
Kamp tendash i kosovarëve gjatë eksodit të vitit 1999.Foto: Jonuz Kola · 1999 · CC BY-SA 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Qindra tenda të ngritura në rreshta në një fushë të sheshtë
Qindra tenda në ndërtimin e qytetit me tenda «Camp Hope» pranë Fierit, pjesë e operacionit amerikan të ndihmës për refugjatët.Foto: Staff Sgt. Chris Steffen / U.S. Air Force · maj 1999 · Domen publik (vepër e qeverisë federale të SHBA)
Fushë e mbushur me njerëz, mbulesa plastike dhe tym zjarresh, parë nga larg
Mijëra të dëbuar në fushën e Bllacës në kufirin me Maqedoninë, pranverë 1999. Fotografia është përdorur si provë në Tribunalin e Hagës (ICTY).Foto: ICTY staff / ICTY (provë gjyqësore) · 1999 · Attribution
Dy djem me shpinë nga kamera, të përqafuar, shikojnë një helikopter në një fushë.
Dy fëmijë refugjatë shikojnë shkarkimin e ndihmave nga helikopterët MH-53E të Marinës amerikane në Kampin Hope afër Fierit më 13 maj 1999, gjatë operacionit Sustain Hope.Foto: Senior Airman Michelle Leonard, U.S. Air Force · 1999-05-13 · Domen publik (Public domain)
Pamje nga lart e një lugine malore me një kamp çadrash pranë një lumi.
Kamp refugjatësh afër Kukësit, në truallin e një miniere të vjetër, në verën e vitit 1999, pak pas përfundimit të luftës së Kosovës.Foto: Albinfo · 1999 · CC BY-SA 3.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Gjashtë djem qëndrojnë së bashku në një fushë me bar; në sfond çadra dhe një pemë e lulëzuar.
Grup fëmijësh në një kamp për refugjatë shqiptarë të Kosovës në Shqipëri, 1999 (fotografi nga Helmut Kienzle).Foto: Helmut Kienzle · 1999 · CC BY 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Radhë njerëzish me çanta pranë një autobusi; pas tyre një avion me mbishkrimin Tower Air.
Refugjatë kosovarë hipin në autobus për në Fort Dix, pasi një avion Boeing 747 i Tower Air me refugjatë u ul në bazën ajrore McGuire më 5 maj 1999 (operacioni Sustain Hope).Foto: U.S. Department of Defense (Defense Visual Information Center) · 1999-05-05 · Domen publik (Public domain)
Fotografi ajrore bardhezi me mbishkrime, ku shihet një kolonë automjetesh në një rrugë mes fushash.
Fotografi vlerësimi ajrore që tregon lëvizje automjetesh të personave të zhvendosur brenda vendit në zonën e Malishevës, e përdorur në një konferencë për shtyp në Pentagon më 19 prill 1999.Foto: U.S. Department of Defense · 1999-04-19 · Domen publik (Public domain)
Pamje ajrore bardhezi e një lugine me automjete dhe strehime të përkohshme përgjatë rrugëve; mbishkrim «Internally displaced persons campsite, Central Kosovo».
Fotografi ajrore e NATO-s e një vendqëndrimi të personave të zhvendosur brenda Kosovës, 1999.Foto: NATO · 1999 · Domen publik (Public domain)
Një grua gatuan në zjarr të hapur pranë një traktori të kuq; dy burra qëndrojnë para një kamioni me mushama.
Refugjatë nga Kosova me traktorë dhe kamionë në Kukës gjatë eksodit të vitit 1999, fotografuar nga Jonuz Kola.Foto: Jonuz Kola · 1999 · CC BY-SA 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Kofi Annan para mikrofonave, i rrethuar nga gazetarë, kameramanë dhe zyrtarë.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Kofi Annan në Kukës gjatë krizës së Kosovës më 1999, fotografuar nga Jonuz Kola.Foto: Jonuz Kola · 1999 · CC BY-SA 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Helikopter ushtarak në tokë pranë një kamioni me mbulesë blu, me male në sfond.
Helikopter Super Puma i Forcave Ajrore Zvicerane në shërbim të UNHCR-së në Kukës, verë 1999, pak pas luftës së Kosovës.Foto: Albinfo · 1999 · CC BY 3.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Gra dhe fëmijë lajnë rroba dhe mbushin ujë në një pikë uji në natyrë; ndërtesa dhe kodra në sfond.
Refugjatë shqiptarë të Kosovës në një kamp në Shqipëri më 1999, fotografuar nga Helmut Kienzle.Foto: Helmut Kienzle · 1999 · CC BY 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Katër fëmijë pozojnë së bashku; pas tyre rroba të varura në tel dhe një mur.
Fëmijë refugjatë shqiptarë të Kosovës në Shqipëri më 1999, fotografuar nga Helmut Kienzle.Foto: Helmut Kienzle · 1999 · CC BY 4.0Identifikimi i imazhit nuk është plotësisht i sigurt.
Një ushtarak amerikan u shpërndan ëmbëlsira fëmijëve të buzëqeshur; çadra ushtarake në sfond.
Kampi «Camp Hope» në Shqipëri, 1999; fotografi e Departamentit amerikan të Mbrojtjes.Foto: US DOD · 1999 · Domen publik (Public domain)
Grup të rinjsh dhe grash të përkulur mbi kompjuterë iMac; një grua me xhaketë gri i vëzhgon.
Sekretarja amerikane e Shëndetësisë Donna Shalala mes refugjatëve kosovarë në Fort Dix, të cilët kërkojnë në faqe interneti shqiptare familjarët e tyre në kampe të tjera, 4 qershor 1999 (operacioni Open Arms).Foto: U.S. Department of Defense (NARA, Record Group 330) · 1999-06-04 · Domen publik (Public domain)
Familje me fëmijë qëndrojnë pranë tavolinave nën një strehë, ku u shpërndahet ushqim.
Mbërritja e refugjatëve nga Kosova në Bissierstraße në Freiburg më 16 prill 1999; fotografi e Marlis Decker, Staatsarchiv Freiburg.Foto: Marlis Decker · 1999-04-16 · CC BY 4.0
Pesë persona ulur në një podium konference para sfondit blu me yje të BE-së.
Konferencë për shtyp e komisioneres evropiane Emma Bonino me Shkëlzen Maliqin, Vjosa Dobrunën dhe Blerim Shalën për gjendjen e refugjatëve të Kosovës, 28 prill 1999.Foto: Benoît Bourgeois · 1999-04-28 · CC BY 4.0
Fotografi bardhezi: Clinton mban një fëmijë në krah ndërsa fëmijë të tjerë zgjasin duart drejt tij; çadra në sfond.
Presidenti Clinton përqafon fëmijë refugjatë kosovarë në kampin Stenkovec 1 pranë Shkupit, 22 qershor 1999; fotografi e Ralph Alswang, Zyra e Fotografisë e Shtëpisë së Bardhë.Foto: Ralph Alswang and White House Photograph Office · 1999-06-22 · Domen publik (Public domain)
Ushtar me uniformë i ulur mes djemsh të qeshur që shikojnë një fletore.
Kapiteni i marinsave amerikanë Robert A. Riggle luan me një grup djemsh shqiptarë në Kampin Hope afër Fierit më 4 maj 1999. Kampi u ndërtua për të strehuar deri në 20.000 refugjatë.Foto: Staff Sgt. Angela Stafford, U.S. Air Force · 1999-05-04 · Domen publik (Public domain)
Si e dimë këtë?

Burimet

  1. [1]Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY). Judgement Summary for Milutinović et al.. 2009-02-26. IT-05-87-T. https://www.icty.org/x/cases/milutinovic/tjug/en/090226summary.pdf. Qasur më 2026-09-16.
  2. [2]Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë (ICTY). Prosecutor v. Milutinović et al., Judgement, Vol. 3 of 4. 2009-02-26. IT-05-87-T. https://www.icty.org/x/cases/milutinovic/tjug/en/jud090226-e3of4.pdf. Qasur më 2026-09-16.
  3. [3]OSBE — Zyra për Institucione Demokratike dhe të Drejta të Njeriut (ODIHR). Kosovo/Kosova: As Seen, As Told: An analysis of the human rights findings of the OSCE Kosovo Verification Mission, October 1998 to June 1999. 1999. https://www.osce.org/files/f/documents/d/d/17772.pdf. Qasur më 2026-09-16.
  4. [4]Fred Abrahams, Benjamin Ward. Under Orders: War Crimes in Kosovo. 2001-10-26. https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/. Qasur më 2026-09-16.
  5. [5]UNHCR (përmes ReliefWeb). UNHCR Kosovo Crisis Update, 10 June 1999. 1999-06-10. https://reliefweb.int/report/albania/unhcr-kosovo-crisis-update-10-june-1999. Qasur më 2026-09-16.

Statusi redaksional: Në pritje të verifikimitHartuar mbi burimet e cituara; ende pa rishikim të plotë redaksional.

Rishikuar për herë të fundit:

Raporto një pasaktësi